Uslovi za odlazak u penziju u Srbiji tokom 2026. godine zavise od pola, godina života, staža osiguranja i vrste penzije.
Postoji još jedan važan osnov. Osiguranik sa 45 godina staža osiguranja može da ostvari starosnu penziju bez obzira na godine života. Pravilo važi i za žene i za muškarce. Republički fond PIO navodi iste uslove za 2026. godinu.
Uslovi za starosnu penziju u 2026. godini
Najvažnija pravila mogu da se prikažu ovako:
| Osiguranik | Godine života | Potreban staž osiguranja |
|---|---|---|
| Muškarac | 65 godina | najmanje 15 godina |
| Žena | 64 godine | najmanje 15 godina |
| Muškarac ili žena | godine života nisu uslov | 45 godina staža osiguranja |
| Prevremena penzija – oba pola | najmanje 60 godina | najmanje 40 godina staža |
Granica od 45 godina odnosi se na staž osiguranja. Ne treba je mešati sa uslovom od 40 godina koji važi za prevremenu starosnu penziju.
Žene u 2026. odlaze u penziju sa 64 godine
Starosna granica za žene postepeno raste.
Tokom 2025. godine uslov je bio 63 godine i 10 meseci. Od 1. januara 2026. granica je podignuta na tačno 64 godine. Minimalni staž ostao je 15 godina.
Prema važećem Zakonu o PIO, granica će nastaviti da raste za po dva meseca godišnje:
| Godina | Starosna granica za žene |
|---|---|
| 2026. | 64 godine |
| 2027. | 64 godine i 2 meseca |
| 2028. | 64 godine i 4 meseca |
| 2029. | 64 godine i 6 meseci |
| 2030. | 64 godine i 8 meseci |
| 2031. | 64 godine i 10 meseci |
| 2032. | 65 godina |
Od 2032. godine opšti starosni uslov biće izjednačen za žene i muškarce: 65 godina života uz najmanje 15 godina staža osiguranja.
Sa 45 godina staža možete u penziju bez obzira na godine
Pravilo o 45 godina staža posebno je važno za ljude koji su počeli da rade veoma rano.
Na primer, osoba koja navrši 45 godina staža osiguranja pre 65. godine može da ostvari starosnu, a ne prevremenu starosnu penziju.
Zbog toga nema trajnog umanjenja koje prati prevremeno penzionisanje.
PIO navodi da se za obračun penzije penzijski staž može uzeti najviše do 45 godina. Period preko 40 godina nije izgubljen. U obračun mogu da uđu godine sve do zakonskog maksimuma od 45 godina
Prevremena penzija u 2026. zahteva 60 godina života i 40 godina staža
Uslovi za prevremenu starosnu penziju tokom 2026. jednaki su za žene i muškarce:
- najmanje 60 godina života;
- najmanje 40 godina staža osiguranja.
Oba uslova moraju biti ispunjena.
Osoba sa 60 godina života i 38 godina staža ne ispunjava uslov. Isto važi za osobu sa 40 godina staža koja još nema 60 godina.
PIO za 2026. izričito navodi kombinaciju 60 godina života i 40 godina staža za oba pola.
Koliko se umanjuje prevremena penzija
Prevremena penzija nosi trajno umanjenje.
Iznos se smanjuje za 0,34% za svaki mesec koji nedostaje do odgovarajuće starosne granice.
Kod muškaraca se tokom 2026. računa period do 65. godine života. Kod žena se računa do 64. godine.
Maksimalno umanjenje može da iznosi 20,4%.
Na primer, muškarac koji ode u prevremenu penziju sa tačno 63 godine ima 24 meseca do 65. godine:
24 × 0,34% = 8,16%
Ako bi njegova penzija pre umanjenja iznosila 70.000 dinara, umanjenje od 8,16% bilo bi približno 5.712 dinara.
Primao bi oko 64.288 dinara, uz pretpostavku da nema drugih elemenata koji menjaju obračun.
Umanjenje nije privremeno. Ono se ne ukida kada korisnik kasnije navrši 65 godina.
Šta se zapravo računa kao staž za penziju
U svakodnevnom govoru koristi se izraz radni staž. Zakon je precizniji i koristi pojam staž osiguranja.
Za ostvarivanje prava veoma je važno šta je evidentirano kod PIO fonda.
Fond posebno upozorava da se priznaje staž za koji su plaćeni odgovarajući doprinosi. Zato sama činjenica da je neko radio kod poslodavca ne treba da bude jedina osnova za pretpostavku da je svaki mesec pravilno evidentiran.
Problemi se češće pojavljuju kod starih perioda rada, ugašenih firmi ili nepotpunih prijava.
Podatke zato treba proveriti pre nego što dođe vreme za penziju.
Može li nezaposlena osoba sama da uplaćuje PIO staž
Može, pod propisanim uslovima.
Tokom 2026. osobe koje nisu obavezno osigurane po drugom osnovu mogu da se uključe u osiguranje prema članu 15 Zakona o PIO.
PIO je za 2026. utvrdio 13 mogućih osnovica. Najniža iznosi 51.297 dinara. Najviša iznosi 732.820 dinara. Stopa doprinosa za PIO iznosi 24%.
Mesečna uplata zato se tokom 2026. kreće od 12.311,28 do 175.876,80 dinara, zavisno od izabrane osnovice. U staž ulazi vreme za koje je doprinos zaista plaćen.
Takva uplata može biti važna za osobu kojoj nedostaje budući staž. Ne treba je mešati sa mogućnošću da se proizvoljno „kupi“ nekoliko starih godina tokom kojih osoba nije bila osigurana.
Kako beneficirani staž može da promeni godine za penziju
Za određena teška, opasna ili po zdravlje štetna radna mesta staž osiguranja računa se sa uvećanim trajanjem.
Poznat je kao beneficirani staž.
U zavisnosti od radnog mesta, 12 meseci efektivnog rada može da se računa kao 14, 15, 16 ili 18 meseci.
Kod osiguranika koji ispunjavaju propisane uslove može se smanjiti i potrebna starosna granica. PIO navodi sledeći princip:
- kod odnosa 12/14 granica se smanjuje za jednu godinu na svakih pet godina takvog rada;
- kod odnosa 12/15 za jednu godinu na svake četiri godine;
- kod odnosa 12/16 za jednu godinu na svake tri godine;
- kod odnosa 12/18 za jednu godinu na svakih godinu i šest meseci.
Potrebni su i dodatni zakonski uslovi. Sam podatak da je nekoliko godina rada imalo uvećano trajanje ne znači automatski odlazak u penziju nekoliko godina ranije.
Posebna pravila postoje i za određene kategorije zaposlenih u policiji, vojsci, bezbednosnim službama i drugim zakonom propisanim organima. Njihove uslove treba proveravati zasebno, jer opšta tabela 65/64 godina ne mora da važi na isti način.
Šta ako imate deo staža u inostranstvu
Rad u inostranstvu ne znači automatski da taj period ne može da pomogne pri ostvarivanju prava u Srbiji.
Ako je radni staž ostvaren u državi sa kojom Srbija primenjuje međunarodni sporazum o socijalnom osiguranju, periodi osiguranja mogu da se saberu kada je to potrebno za ispunjenje uslova.
Svaka država potom odlučuje prema svojim propisima i isplaćuje svoj srazmerni deo penzije za period osiguranja kod nje.
Periodi koji se vremenski poklapaju ne sabiraju se dvostruko.
Zato osoba sa, na primer, 12 godina priznatog staža u Srbiji i dodatnim stažom u državi sa kojom postoji odgovarajući sporazum ne treba odmah da zaključi da ne može da ispuni minimalni uslov.
Da li morate prvo da prestanete da radite
Za većinu zaposlenih odgovor je da.
PIO navodi da se pravo na starosnu ili prevremenu starosnu penziju po pravilu priznaje nakon prestanka osiguranja.
Postoje zakonski izuzeci. Prestanak osiguranja nije potreban, između ostalih, preduzetnicima, određenim osobama angažovanim na privremenim, povremenim ili ugovorenim poslovima i pojedinim drugim kategorijama.
Zaposleni zato ne treba samo da izračuna datum rođendana. Potrebno je na vreme uskladiti prestanak radnog odnosa i zahtev za penziju.
Kada treba podneti zahtev PIO fondu
Pravo se ne aktivira samo zato što ste napunili propisane godine.
Potrebno je podneti zahtev Republičkom fondu PIO.
Zahtev može da se podnese:
- lično nadležnoj filijali;
- poštom;
- elektronski preko e-Šaltera PIO fonda.
PIO navodi da se pravo, uz ispunjene uslove, može priznati najviše šest meseci unazad od dana podnošenja zahteva.
Ne treba zato godinama odlagati zahtev uz očekivanje da će sve zaostale penzije kasnije biti automatski isplaćene.
Proverite staž pre nego što odredite datum penzionisanja
Najčešća greška je računanje staža samo prema datumima prvog i poslednjeg zaposlenja.
Pre konačne odluke proverite matičnu evidenciju PIO fonda. Posebnu pažnju obratite na stare poslodavce, prekide između dva zaposlenja i periode samostalne delatnosti.
Preko elektronskih servisa mogu se proveriti evidentirani periodi staža. eUprava navodi i postupak za slučaj kada za 2017. ili ranije godine nedostaju podaci o stažu ili zaradi. Tada može biti potrebno obraćanje bivšem poslodavcu ili direktno Fondu ako poslodavac više ne postoji.
Zaključak
Za odlazak u penziju tokom 2026. najvažnije je da na vreme proverite godine života i stvarno evidentiran staž osiguranja.
Muškarci pravo na starosnu penziju najčešće stiču sa 65 godina, a žene sa 64 godine, uz najmanje 15 godina staža. Sa 45 godina staža osiguranja moguće je ostvariti starosnu penziju bez obzira na godine života.
Kod prevremene penzije treba posebno obratiti pažnju na trajno umanjenje iznosa.
Najsigurnije je da nekoliko meseci pre planiranog odlaska proverite podatke u PIO fondu. Tako ostaje dovoljno vremena za ispravku eventualnih grešaka u evidenciji i pravilno određivanje datuma za penzionisanje.